Thời gian học cũng đạt mức kỷ lục: người khoảng 2 năm, người chỉ 6 tháng. Chỉ xét về mặt thời gian, đã thấy những bằng TS này không có giá trị nhưng sao nhiều người lại chấp nhận mất một khoản tiền lớn để có được tấm giấy này?

Để có được một tấm bằng TS đúng nghĩa, người học phải trả một cái giá rất lớn theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Đó là một chặng đường dài, lắm chông gai, mất nhiều thời gian, công sức và cả tiền bạc (vì trong khi mọi người đi làm kiếm tiền thì mình mày mò nghiên cứu). Muốn làm TS, ứng viên phải gác bỏ chuyện cơm áo gạo tiền, công việc đang làm sang một bên, phải toàn tâm toàn ý, dành toàn bộ thời gian cho công việc nghiên cứu. Ở Mỹ, trung bình một nghiên cứu sinh (NCS) mất từ 4-6 năm để hoàn tất, ở Anh từ 3-5 năm (vì NCS ở Anh không có các khóa học - coursework). Đó là nói trong tình huống mọi thứ đều diễn ra thuận lợi chứ nếu có vấn đề thì thời gian còn kéo dài hơn.

TS là học vị cao nhất trong hệ thống giáo dục đại học nên nó không phải dành cho số đông. NCS là người phải có kiến thức sâu về vấn đề mình đang nghiên cứu, đề tài nghiên cứu bắt buộc phải có sự phát triển, mở rộng, đóng góp những phát hiện mới trong lĩnh vực mình đang làm. NCS bắt buộc phải có thời gian nghiên cứu khoa học dưới sự hướng dẫn của các thầy cô có kinh nghiệm. Luận án tốt nghiệp chỉ là một phần việc vì trong quá trình nghiên cứu, một NCS phải công bố vài bài báo khoa học trên các tập san khoa học quốc tế.

Như thế rõ ràng có được tấm bằng TS chân chính không dễ chút nào, đặc biệt là bằng cấp của nước ngoài vì ngoài chuyên môn, đòi hỏi NCS phải có vốn ngoại ngữ ít nhất từ khá trở lên mới có thể đọc tài liệu, viết báo cáo, trao đổi với giáo viên, dự hội nghị khoa học…

Vì vậy, trên thực tế, bằng TS chỉ thật sự cần thiết cho những ai làm việc trong môi trường học thuật, nghiên cứu như trường đại học, viện, trung tâm nghiên cứu, bệnh viện… Một phó bí thư tỉnh ủy hay giám đốc sở văn hóa - thông tin - du lịch tỉnh lấy đâu ra thời gian để học, nói chi đến nghiên cứu. Với những người này, phải chăng bằng TS như một thứ trang sức. Vì thế gặp phải trang sức dỏm nên nó không làm người ta đẹp hơn, ngược lại lắm lúc làm giảm giá trị của người mang nó.